–          HISTORY: Burayi ozetlemek cok zor, hele bu kadar hakkinda okumusken, Jess’in okudugu kitabi dinlemisken, gunlerdir hakkinda konusup uzerine gozyaslari dokmusken, zihniyete isyan edip uzuntu ve kizginlik arasinda gel-gitlerle carpilmisken yapamiyacagim. Burasi asla ozet gecilecek bir yer degil, dunya tarihi sonuna kadar her sene esefle kinanmasi gereken, insanlik namina utanc kaynagi bir hikaye!!! Kizil Khmer’lerden bahsediyorum tabi! Pol Pot ve yandaslarindan. En cok da bu insanlarin hala yargilanmamis olmasini kabullenemiyorum!!! – To be continued…

–          PEOPLE: 14,25 milyon Kambocya vatandaslarinin %80’i Kmerler, %15’I Kaganlar, 60.000-70.000 ise ust Kmerler ve kabileler

–          RELIGION: Her ne kadar Kizil Kmerler zamaninda tum monklari oldurmus olsa da, hala Budizm hakim. Kaganlarin dini ise tabi musluman. Kabilelerde ise animism ve hristiyanlik hakim.

–          ART: Maalesef Kizil Kmerler, zamaninda tum sanat eserlerinin yok olmasina da sebep olmus. Heykellerden, resimlerden, enstrumanlardan, kitaplardan geriye hic bir kalinti kalmamis. Neyse ki Angkor Wat’lara dokunamamislar!. Bir zamanlar cok gelismis olan royal bale ve apsana dans kulturlerini bugunlerde korumak icin ise ellerinden geleni yapiyorlarmis.

–          CULTURE :

Geleneklerine gore selamlamayi ilk once genc olan yapmali. Namaste hareketiyle bu seferki kelimemiz ‘wai’. Elini yine ne kadar yukari kaldirip egilirsen, gosterdigin sayginin boyutu o kadar artmis oluyor.

Cogu Kambocya’li, cevabi tersi bile olsa, toplum icinde seni yada kendini zor durumda birakacagina, sana duymayi istedigin cevabi veriyor. Ozellikle is dunyasinda, 2 kisi arasinda anlasmazlik cikarsa, devreye 3. kisi giriyor ve O 2 kisi arasinda bu konu bir daha konusulmuyor.

Evet ve hayir her zaman evet ve hayir olamayabiliyor yine. Ve guldukleri zaman her zaman mutlu olduklari icin degil, utandiklari veya endiselendikleri zaman da olabiliyormus.

Kambocya’da en azindan elele tutusma yada sarilma ayip karsilanmiyor Ama bayanlarin evlendiklerinde bakire olmasi bekleniyormus.

En acikli gercek: Eger ailenin paraya ihtiyaci varsa, genelde ailenin en kucuk kizi okulu birakip calismaya koyuluyor!.

Ailenin reisi burada kadinlar! Aileyi temsil eden de, parayi yoneten de kadin! Ama yine de toplum arasinda sigara icmesi, alkol almasi yada gece cikmasi hos karsilanmiyor!.

Zorunlu olmasa da genelde ailenin etkisi cocuklarin evlenmesinde buyuk rol oynuyor ve bu romantik bir evlilikten cok mantikli ya da politik bir bakis acisiyla oluyor. Burclara da bakilabiliyor. Erkek aday kiz ailesine gelip kizi istiyor.

Kaba olarak algilananlar: birini isaret etmek, kafaya yada saca sokunmak, ayak altini isaret etmek, birsey firlatmak, sinirli davranmak…

Birseyi uzatirken, avuclari acik, sol el, sag elin uzerinde.

Burada da dogumgunu kutlanmiyor. Yaslilar dogugunlerini bilmiyorlar bile..

Dilenen insanlara para verilmesini hos karsilamiyorlar, tembellik olarak yargiliyorlar.

–          Language:

greeting: som peah / hello: sua s’dei / goodbye: lia suhn hao-y / thnx: aw kohn